Forum Van Herinneringen

"Liefdeknopen" heb ik met veel genoegen gelezen. De synopsis is accuraat; elegant, ontroerend, meeslepend, met veel detail, zonder dat het een opsomming van details wordt en ook zonder dat het de vaart verliest. Én heel prettig leesbaar, eigenlijk alles wat ik in een boek wil vinden. Verder kan de lezer van Liefdeknopen zien en voelen dat je enorm zorgvuldig te werk bent gegaan met je research, de onderste steen is boven water gekomen, maar je hebt geen woord te veel en geen woord te weinig gezegd en alle woorden waren liefdevol. Maarten Solinger

Beste Anton Brand. Allereerst bedankt voor het signeren van het boek "Liefdeknopen" die ik van mijn zus Marion Draaisma heb gekregen voor mijn 50e verjaardag dit jaar. Erg veel herkenning bij het lezen van dit boek. Maar zo te lezen ben ik niet de enige. Bedankt voor je openheid en eerlijkheid over hoe je dingen hebt ervaren. Veel overeenkomsten in meningen en uitlatingen uit die tijd zijn herkenbaar voor mij. Ben opgegroeid in Groningen in een Rooms Katholiek gezin. Één wil ik je niet onthouden en dat is "oom dokter". Ook mijn vader noemt de huisarts zo. Wellicht tekenend voor die tijd. Nogmaals bedankt. Met vriendelijke groet, Ingrid van Linschoten-Draaisma.

Ongelooflijk genoten van het zo herkenbare tijdsbeeld dat heel knap en nauwgezet door Anton is neergezet. Dit was ook mijn 'context'. Ik had me voorgenomen 'Liefdeknopen' tijdens mijn vakantie in alle rust te consumeren maar het werd verslinden en in 1 keer uitlezen. Ook ben ik ongelooflijk jaloers geworden op Anton's geheugen, dat hem in staat stelt de belangrijke momenten van zijn leven in detail terug te halen.

De afgelopen dagen heb ik ademloos je boek uitgelezen. Een reis terug in de tijd was het voor me, veel herinneringen kwamen boven. Indrukwekkend, zoals jij je ouders beschreven hebt. Dank voor de mooie uren. Mary Spijker.

Gisterochtend aan je boek begonnen. Of je het gelooft of niet, gister aan het eind van de middag was hij uit. Dat ik het in één ruk heb uitgelezen, zegt genoeg. Ik vond het een aangrijpend verhaal. Het deed me een beetje denken aan "Knielen op een bed violen". Niet dat de gebeurtenissen spectaculair zijn, maar je weet de lezer te grijpen met een zeer persoonlijk, intens intiem verhaal.

Ik wil je graag complimenteren met de liefdevolle wijze , waarop je het levensverhaal van je ouders hebt weergegeven. Vooral het portret van je moeder vond ik heel ontroerend

Een feest der herkenning, deze forum- en weblogpagina's! Ook ik ben een zoon van katholieke Assendorper middenstand (bloemenzaak Erica aan de Assendorperstraat). Mijn broer Rudy zat bij Anton in de klas. Ikzelf ben van de lichting Frans Trooster (zie onder). Theo Kolker kwam ook bij ons over de vloer. Toevallig hebben we afgelopen zaterdag mijn vader begraven vanuit de Paterskerk. Waar net als 40 jaar geleden broeder Paulus nog steeds het wierookvat aanreikt. En net als Anton's moeder was mijn vaders laatste adres de Wiecherlinckstraat. Enzovoort, enzovoort. Laat ik nu eerst maar snel je boek uitlezen, Anton.

Dag per toeval stuitte ik op informatie over je boek. Ook ik ben een kind van een RK middenstandersfamilie; Trooster de kolenboer/oliehandel uit de van Ittersumstraat. Wellicht ken je ons want mijn vader hockeyde ook bij Tempo, en zat volgens mij ook bij jouw vader in het team. Kan dat kloppen? De naam Benny Brand zegt me ergens wel wat. Vond het leuk om die foto's te bekijken. Vooral diegene uit Zwolle. Paterskerk waar ik elke week zat omdat mijn vader daar collectant was, de muziektent op het Assendorperplein, waar ik o.a voetbalde met Frans en Clemens Visser, jongere broers van Rudy Visser, die ik uiteraard ook ken, het Thomas á Kempislyceum, waar ik ook op zat, en natuurlijk de foto van jou met pater Voss. Pater Voss kwam zeer regelmatig bij ons over de vloer, en vond ik 1 van de meest bijzondere personen die ik heb gekend. Ik heb van hem wel eens een rondleiding gehad in de paterskerk; een kijkje achter de schermen zeg maar. voor de rest staat me bij dat je een broer en een zus hebt. Volgens mij heet de laatste Anja. Klopt dat? Met. vr.gr. Frans Trooster

We hebben als eerste jouw boek gelezen. Om kort te gaan: prachtig. We hebben het allebei in één ruk uitgelezen. Heel veel herkenning. De zuilen leken meer op elkaar dan we destijds zelf in de gaten hadden. Weet je trouwens dat ik ook krantenknipsels heb verzameld over de pausverkiezing van Joh. XXIII en het concilie? Had je vast niet verwacht van een gereformeerd jongetje. Ed en Harry

Dag Anton, het heeft even geduurd maar ik heb je boek gelezen. En ik heb er van genoten. Ik wilde dat ik er eerder aan had kunnen beginnen want ik heb het in 1 ruk uitgelezen. Meerdere malen was ik ontroerd door wat ik las en de herinneringen en associaties die jouw verhaal bij mij opriep. Herinneringen aan mijn vorige liefde die in 1936 in een streng katholiek milieu in het Zuiden van het land, is geboren en hoe bepaalde aspecten van zijn leven er uit hebben gezien. Maar ook associeer ik het boek met het leven van mijn ouders toen ik jong was en waar ik in latere jaren zo tegenaan kon schoppen. Ik vind dat je het leven van je ouders met heel veel respect en liefde hebt beschreven, ook zonder je eigen opvattingen en ideeen te kort te doen. Het is lang geleden dat ik zoveel heb gevoeld bij een boek. Dank je wel. Jellie ps, als onderdeel van onze moderne web 2.0 wereld, heb ik de site maar op mijn hyves pagina opgenomen.

Beste Anton, Wat is je boek, “Liefdeknopen”, prachtig geschreven. Met warmte, en de nodige afstand, beschrijf je in gebeeldhouwde zinnen je ouders en degenen die hen lief waren. En overal doorheen kom jij als personage tevoorschijn. Voor mij was dit inkijkje in een katholiek milieu heel interessant. Als kind, ik ben van 1930, net als je moeder, had ik daar nauwelijks contact mee toen ik opgroeide in Bloemendaal en Haarlem. Wel is het zo dat mijn buurjongen, waar ik op straat vaak mee kletste, mij mateloos facineerde omdat hij iedere week te biecht ging. Zodoende kon hij zijn kleine zonden zonder gewetenswroeging begaan. Mijn ouders waren lid van de remonstrantse kerk en hoewel dat geen grote rol in het gezin speelde, was de verzuiling in die tijd toch van dien aard dat ik niet bij hem thuis kwam en hij niet bij mij. Het schrijven over familie, en daarmee natuurlijk ook over jezelf, is voor mij een boeiend tijdverdrijf. “Het schrift van Oma”, een document humaine geschreven door mijn grootmoeder in 1928, en een fotoboek van mijn moeder zijn daarbij een goede leiddraad. Toen mijn oma na de Tweede Wereldoorlog bij ons in huis kwam wonen, vertelde ze mij veel over vroeger. Deze verhalen, die ik bij mij draag, plus mijn eigen herinneringen zijn een vat vol informatie. Toen ik op mijn beurt kleinkinderen over mijn jeugd vertelde, overtuigden ze mij dat ik het op moest schrijven: "Als jij er niet meer bent is het weg", en dat is waar. Veel succes! Lizzie Kommandeur

Beste Anton, Ik heb “Liefdeknopen” gelezen en even gewacht om het te laten bezinken voordat ik je de beloofde reactie stuur. Ik moet zeggen dat ik het een indrukwekkend boek vind. Niet alleen ben je er stilistisch flink op vooruit gegaan in de loop der jaren, ook de inhoud en opbouw van het boek spraken me erg aan. Je hebt het vermogen veel te zeggen in betrekkelijk weinig woorden. Wie een omschrijving als “…. bij Brand was lachen zoetzuur en had vrolijkheid een prijs” gebruikt, schildert met slechts enkele streken een sfeerbeeld dat je nog lang bij blijft. Natuurlijk herkende ik veel in het boek, zoals je zelf bij Waanders al had voorspeld. Dat is niet zo vreemd natuurlijk, gezien de parallellen in onze jeugd. Niet alleen hebben we in dezelfde tijd op dezelfde kleuterschool, lagere school en HBS gezeten, we zijn ook in dezelfde buurt opgegroeid en hebben allebei onze “roots” in de katholieke Zwolse middenstand. Ik had dan ook de nodige “ja-verdomd-ervaringen” tijdens het lezen: ik herkende veel mensen en namen van winkels, wist ineens weer dat ik destijds ook dat waterorgel aan de Potgietersingel had gezien en weet nu ook eindelijk de datum waarop ik mijn eerste communie heb gedaan. Wat uit bijna elke bladzijde van het boek naar voren komt, maar gelukkig niet op een te zwaar aangezette of kleffe manier, is dat je veel hebt gehouden van je ouders. Dat geldt niet alleen voor je moeder maar ook, ondanks de nodige problemen met hem, voor je vader. Je schrijft: “Mijn vader en ik – we hebben elkaar nooit helemaal maar wel goed genoeg begrepen.” Zo ver komt lang niet iedereen en daar hebben we allemaal wel voorbeelden van kunnen zien. Theo Kölker,

"Liefdeknopen" is niet alleen een liefdevol en bovenal mild geschreven portret van je ouders, maar ook een handleiding voor het hanteren van situaties die onze generatiegenoten (de vijftigers) de afgelopen jaren meegemaakt hebben of binnenkort mee zullen maken: hoe moet je verstandig en zonder al te veel wrok omgaan met mensen, die aan het eind van hun leven gekomen zijn en daar steeds genadelozer de mentale en fysieke belasting van ondervinden? En die dat laatste ook laten blijken - door veel aandacht op te eisen en zaken zó voor te stellen dat je erin gaat geloven terwijl je ook wel weet dat veel behoort tot het rijk der fabelen. Die tegelijk ook lichamelijk ongemak (incontinentie, vallen, tia’s) verbloemen, en zelfs boos worden als je je daarover bezorgd toont. Een leerzaam, ontroerend boek. Han Borg

Dear Anton, I saw the website. It's wonderful! I like the way the book looks as well. It's so sweet with ur parents' picture together :) and I can tell from the slide pictures that you must have had a very great time with the presentation. Congratulations! I'll do my best to promote it, and how I wish I can speak Dutch to read it! My intention is to join a homestay program for the next summer, to really realllyyy learn Dutch. Nadia

beste anton, ik heb je boek in een keer uitgelezen. het was in een woord prachtig, zoals je een en ander beschreven hebt. oudere herinneringen kwamen terug en ik vond het ook mooi zoals je mijn ouders in je boek hebt neergezet. mijn complimenten. rudy huls.

Anton, Ik heb ervan genoten. Het is een fantastisch boek, dat leest als een trein. Het leukste vond ik de momenten waar jijzelf om de hoek komt kijken. Dat doe je in het eerste deel heel sporadisch en op verschillende manieren (soms ik, soms we). In het tweede deel wordt mijn inmiddels gegroeide nieuwsgierigheid beloond met uitgebreide informatie over jezelf. Mooi! De laatste bladzijden waarin je zoveel vertelt over jezelf had ik niet verwacht en vond ik erg ontroerend. Mijn hartelijke dank voor dit onvergetelijke boek! Elly Woltjes

Dag Anton, Heel veel dank voor je mooie boek. Ik heb het inmiddels gelezen, elk woord, elke letter. Het is een ontroerend boek. Het ontroert me ongetwijfeld omdat ik onlangs ook wees ben geworden. Het ontroert me omdat ik vele hoofdpersonen zelf heb gekend en ken. Maar bovenal ontroert het door de liefde waarmee je over je ouders schrijft. Hoe knap, want tegelijkertijd blijf je eerlijk. Uit al je lieve woorden duiken echte mensen op, met hun grootheden, maar ook met hun kleinheden. De compositie van het boek is prachtig. Opvallend is dat jezelf veel meer naar voren komt in het verhaal over Ria. Daar heb je ongetwijfeld lang over gedacht. Voor de lezer komt het heel natuurlijk over. Het boek blijft erdoor boeien, van het begin tot het eind. Je hebt je ouders zo ongelofelijk knap weer tot leven gebracht, dat ik alleen maar kan feliciteren, en bedanken. Wim Derksen

Hoi Anton, Alle lof voor je met dit als eindprodukt. Ik heb je site goed bekeken en gelezen.. Ik krijg kippevel van de fotoos en namen.Tja ben ook een brandje en dat voelt ook zo. Ik heb je boek inmiddels maar moet er nog aan beginnen. Ma heeft het boek inmiddels gelezen en vind hem erg mooi. Moet je nagaan ma leest anders nooit,en dit boek leest ze zo uit. Wou je dit even laten weten en reageer weer als ik het boek uit heb. Groeten je nicht Gina

Hallo meneer Brand,

Ik ben Janet Kuijer en woon in Ommen. Vandaag las ik het stuk over Zwolle en het boek Liefdeknopen in het Ommer Nieuws. U heeft het daarin over de slagerij van '"opa en oma Scholten"". Dat zijn mijn echte opa en oma geweest. Mijn vader is Jan Scholten. Hij is helaas al 15 jaar geleden overleden. Nou is mijn vraag of u misschien nog oude foto's heeft van mijn vader van die tijd of van de hele familie Scholten. Ik denk dat mijn tante Ria dat ook erg leuk zou vinden, mijn moeder, Riet Scholten-Nobbenhuis natuurlijk ook. Ik hoop dat ik wat van u hoor.
met vriendelijke groeten,

Janet Kuijer-Scholten

Dag Anton, Ik heb het boek! Vorige week ben ik naar de boekhandel gegaan (Broekhuis in Enschede) om Liefdeknopen te kopen. De verkopers vertelden me daar nog niet van het boek gehoord te hebben en na een:" Nee, eeeecht niet??!!!!!" van mijn kant werd hij ( + meteen maar een voorraadje) besteld. Mocht je al een reactie van mij hebben verwacht: ik kon gisteren pas beginnen met lezen. wat ik tot nu toe gelezen heb vond ik heel fijn, een echte reactie krijg je zoals beloofd t.z.t nog. ( hoop dat ik ondanks zoon van 3 en eigen bedrijf er de komende tijd veel uurtjes mee bezig kan zijn!) vriendelijke groet: Merel ten Elzen

Dag Meneer Brand,

Ik hoorde u net op radio oost en ik heb van het interview genoten. Ik zat in mijn auto en werd helemaal warm van wat u allemaal vertelde en vooral, van HOE u het vertelde. Ik vind het geweldig dat u vertelt dat u zoveel van uw ouders heeft gehouden. Herkenbaar voor mij, mijn ouders leven nog en ik kan niet uitleggen hoeveel ik van hen houd. Ik denk dat u een prachtig boek heeft geschreven. Ik ga het van de week zeker kopen en vermoed dat ik veel van zal genieten. Dank u wel alvast voor zo'n fijn begin van de dag! veel succes met het promoten van uw boek, met vriendelijke groet: Merel ten Elzen

Ik heb Anton's boek gekocht (was op voorraad bij boekhandel Blokker in Heemstede) en gelezen. Fascinerend, voor mij is het "Zwolle van de andere kant", zowel lettterlijk als figuurlijk: Assendorp tegenover het Veeralleekwartier (waar wij woonden), rechts van het station tegenover links, katholiek, warm en sociaal tegenover niet katholiek, stijf en keurig. Nooit geweten dat Zwolle in de jaren '50 en '60 ook gezellig was. Ik heb de laatste tijd wat meer contact met mijn vaders familie en kan het wel plaatsen, het toegewijde, strenge katholicisme, dat langzaamaan verwatert, het middenstandsmilieu, het worstelen met de moderne tijd. Anton, je schrijft in een mooie, gevoelige stijl; vooral als je een stukje eindigt met een paar van die rake, korte zinnetjes, vond ik dat erg knap. Gefeliciteerd met dit boek, ik hoop dat je er veel succes mee zult hebben en wil graag nog eens met je over "Zwolle" praten.

Dag Anton, Dit weekend "Liefdeknopen" uitgelezen. In één ruk mag ik wel zeggen. Ik vind het een zeer fascinerend, meeslepend boek. Ik ben een moeilijke lezer, in de zin dat ik me vaak moeilijk op een tekst kan concentreren. Maar met "Liefdeknopen" was ik vanaf het begin geboeid. Je hebt een perfecte vorm gevonden voor het verhaal van je ouders (en deels ook jezelf) door de combinatie van inhoud en vorm. Door de manier waarop je het verhaal beschrijft weet je het particuliere een universele duiding te geven, zonder echter te vervallen in abstracties en generalisaties. Vaak zijn familieverhalen vervelend doordat ze te particulier blijven. Door je meesterlijke verteltrant stijg jij hierboven uit, terwijl je juist wel zeer gedetailleerd en particulier blijft. Ik vind het een boeiend, vaak ook aangrijpend en ontroerend verhaal.Voor mij ligt het bijzondere ervan ook hierin dat ik door je boek sterk geconfronteerd wordt met mijn eigen jeugd in het Almelo van de jaren '50 en '60. Weliswaar een heel andere achtergrond dan de jouwe: een protestantse achtergrond, Nederlands Hervormd, 'midden- orthodoxie', vader dominee, een lange theologische traditie in de familie aan vaders en moeders kant. Desondanks veel parallellen. We hebben het er nog wel eens over. Voor dit moment: bedankt voor je prachtige cadeau aan ons allen! Liefdevolle groet, Jan

Ben vanmorgen begonnen aan je boek, en wil je mijn aller-, allereerste indrukken niet onthouden. Het gevoel van gistermiddag (de presentatiebijeenkomst) heeft me niet verlaten, is zelfs nog sterker aanwezig: dat gevoel is te benoemen als... dit ken ik Natuurlijk weet je dat er overeenkomsten zijn tussen jouw leven en het mijne: beiden uit een zeer katholieke familie, uit het oosten van het land, en zo ongeveer in dezelfde leeftijdsklasse levend. Verschillen zijn er ook: die tussen gevestigde middenstand (de familie Brand) en een gezin dat pas langzaam op de sociale ladder begon te klimmen (de familie Borg). Maar dat ik in de eerste twintig bladzijden al zaken tegenkom, die me zeer treffen wil ik nu toch alvast neerpennen. Een opa-met-kippen (mijn vaders vader heette voor ons: opa-van-de-kipjes), die ook licht sadistische trekjes bezat (hij bood ons steevast een héél pepermuntje aan tijdens de wekelijkse bezoekjes op zondag, dat dan vervolgens -altijd weer tot onze teleurstelling- voor onze ogen in vieren werden gebroken: elk kleinkind kreeg maar een kwart pepermuntje van de firma King!) De man zelf altijd in donker kostuum, met hanghorloge (wat ik -toen mijn vader begin dit jaar overleed- erfde). Tochtjes naar Schloss Bentheim behoorden ook in onze familie tot de traditie, net als eens per zoveel jaar een autorit naar.....Königswinter aan de Rijn, waar mijn moeders vader (de opa naar wie ik genoemd ben) een onduidelijke familieband mee had: ik vermoed dat zijn moeder (dus mijn overgrootmoeder) uit Königswinter kwam. En dan nog de naam Nusmeijer. Toen mijn vader in februari overleed zetten we het appartement van mijn ouders te koop. Weet je wie de eerste was, die zich aandiende voor de eventuele koop: een zekere familie Nusmeijer uit Losser. Toch niet echt een veel voorkomende naam, dunkt me. De koop is overigens niet doorgegaan. Vermoedelijk zal dit verderop lezend vaker voorkomen, maar ik vond het te bijzonder om het je te onthouden. Het boek leest prettig weg: heerlijk om me zo op een vrije maandag aan te laven! Han Borg